NATO Arktikada yeni hərbi missiya başladacaq: ciddi qarşıdurma riski artmaqdadır

Yenixeber.org: Şimali Atlantika Alyansı ölkələri Norveç, İsveç və Finlandiyanın qütb hissələrində qoşunların sayını artırmaq məqsədi daşıyan “Arctic Guardian” missiyası barədə razılığa gəlib və təqdim ediblər. NATO-nun Norveç dənizində, daha sonra isə Qrenlandiya, İslandiya və Birləşmiş Krallıq arasındakı su yollarında dəniz patrullarını artırması gözlənilir. İştirakçılar həmçinin missiyanı pilotsuz uçuş aparatları (PUA) üçün sınaq meydançası kimi istifadə etməyi və onların aşağı temperaturda işləmə qabiliyyətini sınaqdan keçirməyi planlaşdırırlar.

Eyni zamanda, hərbi blokun rəhbərliyi təşəbbüsün Rusiya əleyhinə mahiyyətini qəbul edir və Moskvanın bölgədəki risklərini və artan hərbi mövcudluğunu əsas gətirir.

“Bu, bizə ərazimizi müdafiə etmək və Arktikanın və Uzaq Şimalın təhlükəsizliyini təmin etmək üçün NATO-nun gücündən istifadə etməyə imkan verəcək”, - deyə Avropa Müttəfiqlərinin Ali Komandanı Aleksus Qrinkeviç bildirib.

Məsələ ilə bağlı “Lenta.ru”ya danışan Rusiya Elmlər Akademiyasının Avropa İnstitutunun politoloqu və kiçik elmi işçisi İvan Skripka deyib ki, “NATO-nun yeni “Arctic Guardian” missiyası qütb bölgəsində təxribat riskini artırır ki, bu da daha ciddi qarşıdurmaya səbəb ola bilər”.

Əsas risklərə aşağıdakılar daxildir: daha ciddi qarşıdurmaya çevrilə biləcək təxribatların ehtimalının artması, diplomatik təzyiqin artması və Qərb ölkələrinin Rusiyanın vacib Arktika marşrutlarına və infrastrukturuna daha çox diqqət yetirməsi.

Skripka qeyd edib ki, yeni təşəbbüs regionda güc balansını dəyişir, çünki Arktika artıq Alyansın ikinci dərəcəli əraziləri siyahısından çıxarılıb.

Tədqiqatçı vurğulayıb ki, "söhbət kəskin hərbiləşdirmədən daha çox kollektiv müdafiə və çəkindirmə arxitekturasının formalaşdırılmasından gedir. Arktika artıq ayrı-ayrı dövlətlərin məsuliyyət sahəsi kimi qəbul edilmir  və NATO-nun himayəsi altında əlaqələndirilmiş mövcudluğa keçir".

Bununla belə, ekspert əlavə edib ki, artan risklərə baxmayaraq, NATO-nun Arktika problemi prinsipcə yeni bir şey deyil: “NATO-nun Arktikada yenidən fəaliyyət göstərməsi Rusiya üçün prinsipial olaraq yeni çətinliklər yaratmır. Ümumiyyətlə, regionda birbaşa münaqişə ehtimalı azdır, lakin NATO-nun Arktikada güclənməsi bu riskləri artırır”.

Amerikaşünaslıq üzrə ixtisaslaşmış politoloq və Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin Amerikaşünaslıq kafedrasının baş müəllimi Yuliya Boquslavskaya da bununla razıdır. O yeni proqramın hərbi balansı kökündən dəyişdirməyəcəyini qeyd edib: “Bu missiyanın Arktikada güc balansını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirəcəyini demək səhvdir. NATO artıq uzun illərdir ki, orada dəniz patrulları və hərbi təlimlər keçirir. NATO-nun təbii məhdudiyyətlərini də nəzərə almalıyıq. Məsələn, belə bir bölgədə patrul xidməti göstərə bilən buzqıran gəmilərin sayını. Beləliklə, indiyə qədər irəliləyiş cüzi olub".

Bununla belə, ekspert gələcəkdə mümkün risklərə diqqət çəkib: “Bu cür təşəbbüslər artmağa meyllidir. NATO Rusiya əleyhinə fəaliyyətlərini davam etdirərsə, patrulların və hərbi infrastruktur obyektlərinin sayı arta bilər”.

Amerikaşünast həmçinin Arktikada raketdən müdafiənin gücləndirilməsinin mümkünlüyündən də bəhs edib. Xüsusilə, ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası Qrenlandiya üzərində nəzarətin təhvil verilməsini tələb edərkən bu məsələyə istinad edir.

Skripka isə qeyd edib ki, Rusiya tərəfi NATO-ya bir neçə yolla cavab verə bilər: “Arktikada öz müdafiə infrastrukturumuzu qurmağa davam etmək, hərbi bazaları modernləşdirmək, hava və raketdən müdafiəni gücləndirmək, dəniz potensialını gücləndirmək. Eyni zamanda, bu cür hərəkətlərin NATO ölkələrinə Rusiyanı "əsas təhlükə" kimi təqdim etmək lehinə əlavə arqumentlər təqdim etməsi riskini nəzərə almalıyıq".

Boquslavskaya isə Rusiyanın mümkün hərbi cavabına işarə edib: “Rusiyanın Arktika bölgəsində dəniz patrullarının sayını artırması lazım gələ bilər. Bununla belə, nəzərə almaq lazımdır ki, istənilən vəziyyət adekvat, müqayisə edilə bilən cavab tələb edir”.

Politoloq yekun olaraq bildirib ki, "unutmamalıyıq ki, Rusiyanın Arktikadakı mövcudluğu uzun sahil xəttimiz, buzqıran donanmamız və Şimal Dəniz Yolu sayəsində artıq güclüdür. Buna görə də buna meydan oxumaq çətindir və buna görə də kəskin eskalasiya səhv olardı".

Fevralın 8-də Rusiyanın Belçikadakı səfiri Denis Qonçar bildirib ki, NATO-nun Arktikada hərbi fəaliyyətinin artması regionun potensial hərbi münaqişələr arenasına çevrilməsinə səbəb ola bilər.

O bunun həyəcan verici olduğunu söyləyib: “Rusiyanın Arktikadakı fundamental maraqlarını görməzdən gəlmək cəhdlərinin cavabsız qalmayacağı göz qabağındadır”.

Diplomat həmçinin vurğulayıb ki, Qrenlandiya ətrafında NATO daxilindəki gərginlik Rusiya və ya Çindən gələn iddia edilən təhdid ideyasını təbliğ etmək üçün istifadə olunmağa davam edir .

Ötən il Arktikanın İnkişafı üzrə Dövlət Komissiyasının üzvü Maksim Dankin də qeyd edib ki, Arktika artıq Rusiya ilə NATO arasında siyasi döyüş meydanına çevrilib:  “Təəssüf ki, bu, artıq baş verib. Qərb dünyasının təkcə öz təsirini gücləndirməyə deyil, həm də bu ərazidə Rusiyanın inkişafını məhdudlaşdırmağa yönəlmiş hərbiləşdirilmiş siyasəti təsvir etdiyini görürük”.(AYNA)